Poprawność wyrażeń „deklaracja na podatek”, „formularz na podatek”

Radny pewnego miasta miał wątpliwości co do poprawności stosowanych w wielu dokumentach wyrażeń deklaracja na podatek, formularz na podatek. Poprosił przewodniczącego Rady, prof. Andrzeja Markowskiego, o wyjaśnienie tej kwestii. Oto fragmenty odpowiedzi:

[…] niepoprawne składniowo konstrukcje znalazły się w przytoczonych […] fragmentach uchwały […] i we wzorach deklaracji. Poprawna jest ta składnia, którą Pan proponuje, czyli: deklaracja podatku od nieruchomości, deklaracja podatku leśnego, deklaracja podatku rolnego; także, oczywiście: formularz podatku (od nieruchomości, leśnego, rolnego). Sformułowania deklaracja na podatek (od nieruchomości, leśny, rolny) i formularz na podatek są niepoprawne, a w moim przekonaniu nawet rażące. Zamiast rzeczownika można by jako przydawki użyć przymiotnika, czyli: deklaracja podatkowa, formularz podatkowy, gdyby nie trzeba było dokładniej określać typu tej deklaracji. W przytoczonych przykładach powodowałoby to jednak konieczność przeformułowania dalszej części określeń: deklaracja podatkowa dotycząca podatku (od nieruchomości, leśnego, rolnego) i dałoby w rezultacie konstrukcję mało sterminologizowaną.

To, że jakieś sformułowanie znalazło się na wzorach druków urzędowych, nie przesądza jeszcze o jego poprawności i o traktowaniu wszystkich jego sformułowań (także wyraźnie językowo niepoprawnych) jako nienaruszalnych. Moim zdaniem nie powinno to także wpływać na kształt językowy uchwał podejmowanych przez rozmaite gremia. Powielanie błędu składniowego przyczynia się do jego upowszechnienia, a tekst z błędem z pewnością nie podnosi rangi dokumentu urzędowego, wręcz przeciwnie – znacznie ją obniża.

2002 r.