dr hab. prof. UW Paweł Rutkowski
Marek Śmietana
Katedra Językoznawstwa Ogólnego, Migowego i Bałtystyki
Wydziału Polonistyki
Uniwersytet Warszawski

Socjolingwistyczne uwarunkowania polskiego języka migowego na przykładzie terminologii prawnej i medycznej

Celem wystąpienia jest wprowadzenie słuchaczy w problematykę komunikacji migowej, a w szczególności przedstawienie najważniejszych informacji na temat polskiego języka migowego (PJM), który rozwija się i ewoluuje od dwustu lat w polskiej społeczności Głuchych. Warto zwrócić tu uwagę na wielką literę w zapisie słowa Głuchy – pisownia taka stosowana jest w literaturze przedmiotu jako sygnał, iż z socjolingwistycznego punktu widzenia osoby migające powinny być postrzegane jako mniejszość językowa. Lingwiści zajmujący się tą problematyką nie mają wątpliwości, że Głusi porozumiewają się za pomocą w pełni ukształtowanych systemów językowych, zdolnych do wyrażenia dowolnych (w tym abstrakcyjnych) treści. Zarazem specyfika funkcjonowania tych systemów – ich wykorzystywanie przede wszystkim w komunikacji codziennej, niespecjalistycznej – przekłada się na istotne braki terminologiczne. Dotyczy to chociażby kluczowych obszarów słownictwa związanego z prawem i medycyną. Respektowanie praw komunikacyjnych Głuchych (np. poprzez zapewnianie profesjonalnych i rzetelnych usług tłumaczeniowych) wymaga wspierania rozwoju i standaryzacji zasobów leksykalnych pozwalających na skuteczną komunikację specjalistyczną. Dlatego ważną częścią wystąpienia będzie zaprezentowanie najnowszych (opublikowanych przez Pracownię Lingwistyki Migowej UW we wrześniu 2025 r.) słowników terminologii medycznej i prawnej w PJM.