dr hab. prof. UMK Małgorzata Gębka-Wolak
Katedra Języka Polskiego
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Od dukatywów przez neutratywy i osobatywy po używanie struktur nieosobowych.
Niebinarność i język neutralny płciowo w perspektywie gramatycznej

Wystąpienie skupia się na wybranych zagadnieniach komunikacji inkluzywnej w tym jej aspekcie, który dotyczy relacji język a płeć. Przedmiotem analizy są propozycje – formułowane i wdrażane od kilkunastu lat m.in. przez osoby związane z Radą Języka Neutralnego (zob. np. portal Zaimki.pl) – mające na celu przekształcenie polszczyzny i zwyczajów komunikowania się w taki sposób, aby umożliwić regularne wyrażanie niebinarności płciowej oraz w szerokim zakresie budowanie wypowiedzi neutralnych płciowo, tj. niezawierających informacji o płci referenta. Głównym zadaniem wystąpienia jest charakterystyka tych propozycji pod kątem głębokości zmian, które mogą one pociągać w dotychczasowych konwencjach używania polszczyzny. Prezentację rozpoczyna doprecyzowanie rozumienia pojęć język niebinarny i język neutralny płciowo na podstawie kryterium obecności w danym wyrażeniu wykładnika semantycznej kategorii płci. Następnie środki językowe reprezentujące te dwa sposoby komunikacji inkluzywnej są charakteryzowane ze względu na budowę gramatyczną (środki morfologiczne, składniowe, morfologiczno-składniowe, leksykalno-składniowe). Kluczowym elementem rozważań w głównej części wystąpienia jest natomiast ich status we współczesnej polszczyźnie, ze szczególnym uwzględnieniem relacji wobec obowiązujących konwencji gramatycznych. W dyskusji podejmuje się kwestię, czy propozycje pociągają zmiany na poziomie systemu gramatycznego (uruchamianie kategorii potencjalnych lub wygasających; wprowadzanie nowych elementów językowych lub zmiany ich funkcji) czy też jedynie modyfikują konwencje używania już istniejących środków językowych.